Η Παροικιά δεν προσφέρει μόνο διασκέδαση και ψυχαγωγία στους χιλιάδες κοσμοπολίτες επισκέπτες της. Προσφέρει και την ιστορία της που χάνεται στα βάθη του χρόνου. Μια ιστορία που έχει αφήσει τα σημάδια της παντού στη πόλη, όπως και παντού σε ολόκληρο το νησί. Τα αρχαιολογικά ευρήματα μας δείχνουν ότι η αρχαία Πάρος ήταν μια πολύ σημαντική πόλη για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο επισκέπτης αξίζει να δει όλες τις αρχαιότητες, όπως τα ερείπια του αρχαϊκού ναού της Αθηνάς, το υπαίθριο ιερό επίσης των αρχαϊκών χρόνων, την ανατολική πύλη του αρχαίου αμυντικού τείχους, το ιερό του Ασκληπιού και το ιερό του Πυθίου Απόλλωνα των κλασικών χρόνων που συνέχισαν την ζωή τους και στους μετέπειτα ελληνιστικούς χρόνους. Επίσης των ελληνιστικών χρόνων είναι τα ψηφιδωτά δάπεδα , οι οικίες των οποίων διατηρούνται αρκετά τμήματα, το εργαστήριο κεραμικής και το εργαστήριο γλυπτικής όπου επεξεργάζονταν το περίφημο παριανό μάρμαρο.

Ο επισκέπτης όμως κυριολεκτικά εντυπωσιάζεται από τον μεγάλο αριθμό των χριστιανικών ναών και των μνημείων της βυζαντινής εποχής. Πάρα πολλές εκκλησίες θα συναντήσετε στο δρόμο σας μέσα στην πόλη, αλλά αυτό που πραγματικά θα σας εντυπωσιάσει είναι ο φημισμένος ναός της Παναγίας της Εκατονταπυλιανής, ή της Καταπολιανής, όπως την λένε οι ντόπιοι, ίσως το σπουδαιότερο μνημείο των παλαιοχριστιανικών χρόνων στον Ελλαδικό χώρο. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για ένα ναό, αλλά για ολόκληρο συγκρότημα κτισμάτων με κεντρικό πυρήνα τον ναό του 6ου αιώνα που κτίστηκε πάνω σε ρωμαϊκό γυμναστήριο και παλιότερη παλαιοχριστιανική βασιλική. Οι ανασκαφές που άρχισαν του 1963 από τον περίφημο έλληνα ερευνητή Αναστάσιο Ορλάνδο έφεραν στο φως πολλά ευρήματα, μεταξύ των οποίων το ψηφιδωτό δάπεδο του ρωμαϊκού γυμναστηρίου και παλιές τοιχογραφίες του 7ου και 8ου αιώνα.

Αλλά και οι μετέπειτα εποχές έχουν να δείξουν στον επισκέπτη πολλά αξιόλογα μνημεία, όπως τους ανεμόμυλους στο λιμάνι και τη νότια μεριά της Παροικιάς, όπου ο μύλος έχει μετατραπεί σε μπαρ, τα ωραία κτίρια της Εθνικής Τράπεζας, του Δημοτικού σχολείου και της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, την προτομή της ηρωίδας του 1821 Μαντώ Μαυρογένους που πέθανε εδώ, τις βρύσες του Μαυρογένη σκορπισμένες σε διάφορα σημεία του οικισμού και τέλος πολλές εκκλησίες μεταξύ των οποίων την Αγία Άννα δίπλα στο Δημαρχείο, τον Άγιο Κωνσταντίνο, και άλλες με ωραίες εικόνες, ξυλόγλυπτα, ή μαρμάρινα τέμπλα και άλλα εκκλησιαστικά έργα τέχνης.

Όλα αυτά μπορείτε να δείτε μαζεμένα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Πάρου και το Εκκλησιαστικό Μουσείο της Εκατονταπυλιανής, όπου εκτίθενται πολλά ευρήματα από τις ανασκαφές και τις παλιές εκκλησίες του τόπου.

Αλλά και έξω από την πόλη μπορείτε να δείτε πολλά ενδιαφέροντα αξιοθέατα. Αξίζει να επισκεφτείτε την κοντινή παραλία Παράσπορος με γραφικό μπαρ στην αμμουδιά του μικρού όρμου, την παραλία της Αγίας Ειρήνης με το ομώνυμο ναΐσκο, τους ωραίους φοίνικες στην αμμουδιά και το μικρό ναό του Αγίου Γεωργίου λίγο ψηλότερα, με ωραία θέα προς τις νησίδες του Αγίου Σπυρίδωνα και το ομώνυμο εκκλησάκι σε μια από αυτές, την παραθεριστική περιοχή (Α)Κρωτήρι με την πανέμορφη αμμουδερή παραλία, τον Κριό με το αψιδωτό αρχαίο κτίσμα, το ακρωτήριο του Αγίου Φωκά μπαίνοντας στον όρμο της Παροικιάς, με το εκκλησάκι της Ανάληψης και του Αγίου Σώστη και τα ερείπια του παλιού φάρου, τους αρχαίους ναούς του Απόλλωνα και της Άρτεμης στο Δήλιο, σε ένα λόφο 3 χιλιόμετρα περίπου βόρεια, τις επικίνδυνες βραχονησίδες Πόρτες στην είσοδο του λιμανιού.

Τέλος αξίζει να επισκεφτείτε την εντυπωσιακή μονή των Αγίων Αναργύρων, ψηλά στο λόφο μέσα σε ωραίο μικρό πευκοδάσος με την εκπληκτική θέα της πόλης, τις τρεις μεταβυζαντινές εκκλησίες στο δρόμο φεύγοντας για την Νάουσα όπου θα δείτε πολλά αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη ενσωματωμένα στα κτίσματα, την Ιερά Μονή των Ταξιαρχών, 3,5 χιλιόμετρα Βόρεια, την περίφημη Μονή της Λογγοβάρδας του 1638, 4,5 χιλιόμετρα Βορειοανατολικά, πολλές ακόμα εκκλησίες και μοναστήρια και τέλος τις περίφημες πεταλούδες στην τοποθεσία «Ψυχοπιανά» 6 περίπου χιλιόμετρα Νότια, σε ένα περιβάλλον εντυπωσιακής ομορφιάς και απαράμιλλης φυσικής αξίας.